Tazminat Hukuku
Trafik Kazası Tazminatı: Sigortaya Başvurudan Davaya Rehber
Trafik kazasından sonra ilk günlerde neler yapılmalı? Zorunlu trafik sigortasına başvuru, 15 günlük süre, Sigorta Tahkim Komisyonu ya da dava, değer kaybı, maluliyet ve destekten yoksun kalma tazminatı.
Trafik kazası, saniyeler içinde yaşanır; ama ardından gelen tazminat süreci aylar sürebilir. Kazadan sonraki ilk günlerde toplanan belgeler ve sigorta şirketine yapılan başvurunun içeriği, alınacak tazminatı doğrudan belirler. Bu yazıda trafik kazasında maddi ve bedensel zararların nasıl talep edileceğini adım adım anlatıyoruz.
Kısaca
- Araç işleteni, araç sürücüsünün kusurundan doğan zarardan sorumludur; zorunlu trafik sigortası bu sorumluluğu poliçe limitleriyle karşılar.
- Dava açmadan ya da tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur; şirket 15 gün içinde yanıt vermelidir.
- Araç hasarı, değer kaybı, tedavi gideri, maluliyet ve destekten yoksun kalma ayrı tazminat kalemleridir.
- Tazminat talepleri kural olarak iki ve on yıllık sürelere tabidir; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır.
Kazadan sonraki ilk adımlar
- TutanakYaralanma yoksa taraflar kaza tespit tutanağını birlikte doldurabilir; yaralanmalı kazalarda polis ya da jandarma çağrılır.
- Fotoğraf ve tanıkAraçların konumunu, hasarı, yol ve hava koşullarını fotoğraflayın; tanıkların iletişim bilgilerini alın, varsa kamera kayıtlarını isteyin.
- Sağlık kayıtlarıHafif görünse bile bir sağlık kuruluşuna başvurun; tüm raporları ve masraf belgelerini saklayın.
- Sigorta bilgisiKarşı aracın plakasını ve zorunlu trafik sigortası poliçesinin bilgilerini kaydedin.
Kim sorumludur?
Karayolları Trafik Kanunu’na göre bir motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kişinin ölümüne, yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına sebep olunursa, aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi müteselsilen sorumludur. Sürücü de kusuru oranında ayrıca sorumludur. Zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ise poliçede yazılı teminat limitleriyle bu zararı karşılar. Limiti aşan zarar için işleten ve sürücüye karşı ayrıca talepte bulunulabilir.
Sigorta şirketine başvuru
Zorunlu trafik sigortasına karşı dava açılabilmesi ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na gidilebilmesi için önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış olması gerekir. Başvuruda kaza tutanağı, hasar fotoğrafları, ruhsat ve ehliyet örnekleri, bedensel zararlarda ise tedavi belgeleri ve maluliyet raporu sunulur. Şirket başvuruya on beş gün içinde yanıt vermezse ya da yapılan teklif yetersizse, tahkim ya da dava yoluna gidilebilir.
Tahkim mi, dava mı?
Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta uyuşmazlıklarını uzman hakemler aracılığıyla genellikle mahkemelere göre daha kısa sürede karara bağlar. Başvuru ücreti talep edilen tutara göre değişir; belirli sınırların üzerindeki kararlara itiraz ve temyiz yolu açıktır. Mahkeme yolu ise sigorta şirketi dışındaki sorumluları (işleten, sürücü) de davaya dâhil etme imkânı verir. Hangi yolun seçileceği; talep tutarı, davalıların kim olacağı ve delil durumuna göre belirlenir. Tahkim başvuru ücretini hesaplayın
Tazminat kalemleri
- Araç hasarı: Onarım bedeli ya da tam hasarda aracın kaza tarihindeki rayiç değeri.
- Değer kaybı: Onarılmış olsa bile kazaya karışmış olması nedeniyle aracın piyasa değerinde oluşan düşüş.
- Kazanç kaybı: Aracın onarımda kaldığı süre içinde ticari kullanımdan yoksun kalınması gibi kayıplar.
- Tedavi giderleri: Kaza nedeniyle yapılan sağlık harcamaları.
- Maluliyet (iş göremezlik) tazminatı: Kazada yaralanan kişinin sürekli ya da geçici çalışma gücü kaybı; maluliyet oranı sağlık kurulu raporuyla belirlenir.
- Destekten yoksun kalma tazminatı: Kazada hayatını kaybeden kişinin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk, anne–baba gibi yakınların zararı.
- Manevi tazminat: Yaralanma ya da ölüm hâlinde yaşanan acı için; zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamadığından işleten ve sürücüden istenir.
Kusur oranı
Tazminat, zarar görenin kendi kusuru oranında indirilir. Kaza tespit tutanağındaki kusur değerlendirmesi kesin değildir; itiraz edilebilir ve mahkeme ya da hakem gerektiğinde bilirkişi raporu alır. Bu nedenle kusur dağılımının erken aşamada doğru tespit edilmesi önemlidir.
Kaçırılmaması gereken süreler
- 15 gün
- Sigorta yanıtı: yazılı başvurudan itibaren şirketin yanıt süresi.
- 2 yıl
- Zamanaşımı: zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren.
- 10 yıl
- Mutlak süre: kaza tarihinden itibaren her hâlde.
- Ceza süresi
- Suç oluşturan kazalar: yaralanma ya da ölümle sonuçlanan kazalarda daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır.
Sık sorulan sorular
Kaskom varsa yine de karşı tarafın sigortasına başvurabilir miyim?
Evet. Hasarı kaskodan karşılatabilirsiniz; kasko şirketi ödediği tutar için karşı tarafın sigortasına rücu eder. Değer kaybı gibi kaskonun karşılamadığı kalemler için ise karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına doğrudan başvurabilirsiniz.
Kazaya karışan araçta yolcuydum; kime başvururum?
Yolcu olarak yaralandıysanız, kusur durumuna göre bindiğiniz aracın ve karşı aracın zorunlu trafik sigortasına başvurabilirsiniz. Yolcunun kendi kusuru genellikle bulunmadığından tazminat talepleri çoğu zaman güçlüdür; emniyet kemeri takılmaması gibi durumlar ise indirim sebebi olabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
