Tıbbi Hata (Malpraktis) Tazminatı: Hasta Hakları ve Dava Yolu

Bir ameliyattan beklenen sonucun alınamaması, tedavi sonrasında ortaya çıkan yeni bir sağlık sorunu ya da geç konulan bir teşhis… Hasta ve yakınları için bu durumların ilk sorusu aynıdır: “Burada bir hata var mı?” Bu yazıda tıbbi hatanın hukuki ölçütlerini, aydınlatılmış onamın önemini, dava yolunu ve delillerin nasıl korunacağını anlatıyoruz. Kurucumuz Av. Yahya Kazık’ın özel hukuk yüksek lisans tezi de muayenehane ve özel hastanede hekimin sorumluluğu üzerinedir.

Özen yükümlülüğü: hekimden ne beklenir?

Hekim ile hasta arasındaki ilişki, kural olarak vekâlet sözleşmesi hükümlerine tabidir. Vekil gibi hekim de üstlendiği işi sadakat ve özenle yürütmek zorundadır; ancak sonucu garanti etmez. Bu nedenle sorumluluğun ölçüsü, aynı koşullardaki dikkatli ve deneyimli bir hekimin göstereceği özendir. Teşhis için gerekli tetkiklerin yapılmaması, belirtilerin göz ardı edilmesi, yanlış ilaç ya da doz, ameliyat sırasında yanlış organa müdahale, ameliyat sonrası takibin aksaması ve hastanenin personel ya da donanım eksikliği gibi durumlar özen yükümlülüğüne aykırılık oluşturabilir.

Komplikasyon mu, hata mı?

Komplikasyon; gereken bütün özen gösterilse bile ortaya çıkabilen, tıp literatüründe bilinen bir risktir. Hasta bu risk hakkında önceden aydınlatılmış ve onam vermişse, komplikasyonun gerçekleşmesi kural olarak tazminat sorumluluğu doğurmaz. Ancak komplikasyonun zamanında fark edilmemesi ya da doğru yönetilmemesi, bağımsız bir özen ihlali olarak değerlendirilebilir. Bu ayrım, davanın kaderini belirleyen bilirkişi incelemesinin temel sorusudur.

Aydınlatılmış onam

Acil durumlar dışında hasta; teşhisi, önerilen tedaviyi, alternatiflerini, başarı şansını, olası riskleri ve tedavi edilmemesi hâlinde doğacak sonuçları anlayabileceği biçimde öğrenme hakkına sahiptir. Matbu ve genel ifadelerle doldurulmuş, müdahaleden hemen önce imzalatılan formlar, Yargıtay içtihatlarında çoğu zaman yeterli aydınlatma sayılmaz. Usulüne uygun aydınlatma yapılmadan gerçekleştirilen müdahalede, işlem teknik olarak kusursuz olsa bile, doğan zarardan hekim ve hastane sorumlu tutulabilir.

Dava kime karşı ve nerede açılır?

• Özel hastane ve muayenehane: Hastane işleteni ve hekime karşı adli yargıda tazminat davası açılır; hasta ile özel sağlık kuruluşu arasındaki ilişki uygulamada tüketici işlemi sayıldığından görevli mahkeme kural olarak tüketici mahkemesidir.
• Devlet ve üniversite hastaneleri: Kamu görevlisi olan hekime doğrudan dava açılamaz; dava idareye karşı tam yargı davası olarak idare mahkemesinde açılır. Bundan önce idareye başvuru yapılması gerekir. Hizmet kusuru ve tam yargı davası
• Ceza boyutu: Hatanın ölüm ya da yaralanmaya yol açması hâlinde taksirle öldürme veya yaralama suçları gündeme gelir; ceza soruşturması tazminat davasından bağımsız yürür.

Kamu ve özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimler, tıbbi kötü uygulama nedeniyle doğabilecek zararlar için mesleki sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır. Bu sigorta, tazminatın tahsil edilebilirliği bakımından önemlidir.

Delillerin korunması

1. Kayıtları isteyinEpikriz, ameliyat ve anestezi notları, hemşire gözlem formları, onam formları, laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarının örneğini yazılı başvuruyla alın.
2. Sonraki tedaviyi belgeleyinBaşka bir hekim ya da hastanede yapılan tedavilerin raporlarını ve faturalarını saklayın.
3. Zaman çizelgesi hazırlayınŞikâyetlerin başladığı, başvurulduğu ve müdahale yapıldığı tarihleri not edin.
4. Bilirkişi aşamasına hazırlanınDavada genellikle Adli Tıp Kurumu ya da üniversitelerden bilirkişi heyeti görüşü alınır; rapora karşı itiraz ve ek rapor talepleri davanın kritik aşamasıdır.

Hangi tazminatlar istenebilir?

Tedavi ve bakım giderleri, iş göremezlik nedeniyle kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması, ekonomik geleceğin sarsılması, ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri maddi tazminatın konusudur. Hasta ve ağır bedensel zarar ya da ölüm hâlinde yakınları ayrıca manevi tazminat isteyebilir.

Sık sorulan sorular