İşten Çıkarıldım: Kıdem ve İhbar Tazminatı Rehberi

İşten çıkarılmak çoğu zaman beklenmedik bir gelişmedir; ilk günlerde atılan adımlar ise alınacak tazminatın tutarını doğrudan etkiler. Bu yazıda kıdem ve ihbar tazminatına kimlerin hak kazandığını, tutarın nasıl hesaplandığını ve hangi sürelerin kaçırılmaması gerektiğini sade bir dille anlatıyoruz.

Kıdem tazminatına kimler hak kazanır?

Kıdem tazminatının iki temel şartı vardır: aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona ermesi. Bu sebepler şunlardır:

• İşverenin, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi haklı bir sebebe dayanmadan sözleşmeyi feshetmesi,
• İşçinin haklı bir sebeple sözleşmeyi feshetmesi (ücretin ödenmemesi, sigortanın eksik bildirilmesi, mobbing, sağlık sebepleri gibi),
• Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ayrılma,
• Emeklilik ya da yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması üzerine SGK’dan alınan yazıyla ayrılma,
• Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
• İşçinin ölümü (bu durumda tazminat mirasçılara ödenir).

Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifanın arkasında haklı bir sebep varsa, işçinin yazılı bildiriminde bu sebebin açıkça belirtilmesi önemlidir; aksi hâlde fesih sıradan bir istifa gibi değerlendirilebilir.

Tutar nasıl hesaplanır?

1. Hizmet süresiİşe giriş tarihinden sözleşmenin sona erdiği tarihe kadar geçen süre yıl, ay ve gün olarak bulunur; artan süreler oranlanarak hesaba katılır.
2. Giydirilmiş ücretSon brüt ücrete yemek, yol, düzenli ikramiye ve prim gibi süreklilik taşıyan ödemelerin aylık karşılığı eklenir.
3. Tavan kontrolüGiydirilmiş ücret, fesih tarihinde geçerli tavanı aşıyorsa hesap tavan üzerinden yapılır. Güncel tavan 73.729,84 TL.
4. KesintiKıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi ve sigorta primi kesilmez.

Bu adımları kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracında kendi bilgilerinizle görebilirsiniz.

İhbar tazminatı ve bildirim süreleri

Belirsiz süreli iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim süreleri altı aydan az çalışmada iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında dört hafta, bir buçuk ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıldan fazla çalışmada sekiz haftadır. Bu sürelere uyulmadan yapılan fesihte, sürenin ücreti ihbar tazminatı olarak ödenir. İhbar tazminatında tavan uygulanmaz; gelir ve damga vergisi kesilir.

İşten çıkarıldıktan sonra ilk adımlar

• Fesih bildirimini ya da işten çıkış belgesini saklayın; sözlü çıkarılmada tarih ve tanıkları not edin.
• e-Devlet’ten SGK hizmet dökümünüzü ve işten çıkış kodunu kontrol edin.
• Son aylara ait bordroları ve banka ücret ödemelerini kaydedin.
• Size imzalatılmak istenen ibraname ve “haklarımı aldım” yazılarını, içeriğini anlamadan imzalamayın.
• İşe iade şartlarını taşıyorsanız, bir aylık arabuluculuk süresini kaçırmayın. İşe iade davası rehberi

Arabuluculuk ve zamanaşımı

Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ve yıllık izin gibi alacaklar için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk süreci üç hafta sürer, zorunlu hâllerde bir hafta uzatılabilir. Bu alacaklar, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir; arabuluculuk süresince zamanaşımı işlemez. Arabuluculuk

Sık sorulan sorular