İş Hukuku
İşe İade Davası: Bir Aylık Süre, Şartlar ve Tazminatlar
Geçerli bir sebep olmadan işten çıkarılan işçi işine dönebilir mi? İş güvencesinin şartları, arabuluculuk ve dava süreleri, kararın ardından yapılması gerekenler ve işe başlatmama tazminatı.
İş güvencesi, belirli şartları taşıyan işçinin sözleşmesinin ancak geçerli bir sebeple sona erdirilebilmesi anlamına gelir. Bu güvencenin kapsamındaki işçi, haksız biçimde işten çıkarıldığında işe iade davası açarak işine dönmeyi ya da önemli bir tazminat almayı sağlayabilir. Ancak süreler çok kısadır.
Kısaca
- Otuz veya daha fazla işçinin çalıştığı iş yerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi iş güvencesinden yararlanır.
- Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
- Anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır.
- İşveren işçiyi işe başlatmazsa dört ile sekiz aylık ücret tutarında tazminat ve dört aya kadar boşta geçen süre ücreti öder.
İş güvencesinin şartları
- İş yerinde otuz veya daha fazla işçinin çalışması (aynı işkolunda birden fazla iş yeri varsa toplam sayı esas alınır),
- İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması,
- Sözleşmenin belirsiz süreli olması,
- İşçinin, işletmenin bütününü yöneten işveren vekili ya da yardımcısı olmaması.
Geçerli sebep ve savunma hakkı
İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesi ancak işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin, iş yerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebeple feshedilebilir. Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve sebebi açık ve kesin biçimde göstermelidir. İşçinin davranışı ya da verimiyle ilgili sebeplerle fesih yapılmadan önce işçinin savunmasının alınması zorunludur; savunma alınmadan yapılan fesih geçersizdir. Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir.
Süreç adım adım
- ArabuluculukFesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde iş yerinin bulunduğu ya da işverenin yerleşim yerindeki arabuluculuk bürosuna başvurulur.
- DavaArabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.
- KararMahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işçi işe başlamak için işverene başvurmalıdır; başvurmazsa fesih geçerli sayılır.
- İşe başlatmaİşveren başvurudan itibaren bir ay içinde işçiyi işe başlatmazsa işe başlatmama tazminatı öder.
Tazminatlar
- İşe başlatmama tazminatı: İşçinin en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarındadır.
- Boşta geçen süre ücreti: Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları.
- Sendikal tazminat: Fesih sendikal nedenle yapılmışsa, işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere ayrıca sendikal tazminat.
- Kıdem ve ihbar tazminatı: İşe başlatılmayan işçinin şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı da ödenir; peşin ödenmiş olanlar mahsup edilir.
Tutarları işe iade tazminatı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Kaçırılmaması gereken süreler
- 1 ay
- Arabuluculuk başvurusu: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren.
- 2 hafta
- Dava: arabuluculuk son tutanağından itibaren.
- 10 iş günü
- İşe başlama başvurusu: kesinleşen kararın tebliğinden itibaren.
- 1 ay
- İşverenin işe başlatma süresi: işçinin başvurusundan itibaren.
Sık sorulan sorular
İstifa dilekçesi imzaladım; işe iade davası açabilir miyim?
Gerçek iradeyi yansıtmayan, baskı altında ya da işveren tarafından önceden hazırlanmış bir istifa dilekçesiyle sözleşmenin sona erdirildiği ispatlanırsa, fesih işverence yapılmış sayılabilir. Bu durumda işe iade ve tazminat talepleri gündeme gelir; delil durumu ayrıca önem taşır.
Deneme süresinde çıkarılan işçi işe iade isteyebilir mi?
Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir. Ayrıca altı aylık kıdem şartı da çoğu zaman sağlanmadığından işe iade talebi genellikle mümkün değildir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
