Ceza Hukuku
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): 2026 Değişikliğiyle Yeni Kurallar
HAGB nedir, hangi şartlarla verilir? 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla gelen değişiklikler: beş yıllık denetim süresi, taksitle zarar giderme, istinaf yolu ve memurluk ile askerlik açısından sonuçları.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza yargılamasında sanığa “ikinci bir şans” tanıyan bir kurumdur: Mahkeme bir hüküm kurar, ancak bu hüküm belirli bir denetim süresi boyunca sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. 16 Temmuz 2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun, CMK’nın 231. maddesini baştan düzenledi. Bu yazıda güncel kuralları anlatıyoruz.
Kısaca
- Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa HAGB kararı verilebilir.
- Kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın giderilmesi şarttır; zarar denetim süresince taksitle de ödenebilir.
- HAGB verilen hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez; denetim süresi beş yıldır.
- 7589 sayılı Kanunla HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açıldı.
HAGB nedir?
HAGB, mahkemenin yargılama sonunda kurduğu mahkûmiyet hükmünü açıklamayıp beş yıllık bir denetim süresine bırakmasıdır. Bu süre boyunca hüküm, müsadereye ilişkin hükümler dışında sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Denetim süresi iyi hâlle geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir; bu durumda adli sicil kaydında mahkûmiyet yer almaz.
Şartlar
- Cezanın üst sınırı: Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalıdır.
- Sabıka: Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalıdır.
- Kanaat: Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.
- Zararın giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun ya da kamunun uğradığı zarar aynen iade, suçtan önceki hâle getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir.
Yeni düzenlemeyle zararı derhâl gideremeyen sanık için de bir imkân getirildi: Zararın denetim süresi boyunca aylık taksitlerle ödenerek tamamen giderilmesi şartıyla da HAGB kararı verilebilir. Önceki düzenlemede yer alan “sanığın HAGB’yi kabul etmesi” şartı ise yeni metinde yer almıyor.
Denetim süresi ve yükümlülükler
HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetime tabi tutulur. Bu süre içinde kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez. Mahkeme, bir yılı geçmemek üzere, sanığın bir eğitim programına devam etmesine, gözetim altında çalışmasına ya da belirli yerlere gitmekten yasaklanmasına karar verebilir. Denetim süresince dava zamanaşımı durur.
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenir ya da yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Yeni düzenlemeye göre mahkeme bu aşamada sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa cezanın ertelenmesine veya seçenek yaptırıma çevrilmesine karar verebilir.
Erteleme ve seçenek yaptırımla ilişkisi
HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırıma çevrilemez. Bu nedenle savunma stratejisi belirlenirken HAGB, erteleme ve adli para cezasına çevirme seçeneklerinin sanık açısından doğuracağı sonuçlar birlikte değerlendirilmelidir. Sonuç cezayı ve seçenekleri hesaplayın
Kanun yolu: istinaf açıldı
7589 sayılı Kanunla HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabileceği açıkça düzenlendi; bölge adliye mahkemesinin kararlarına karşı ise temyiz hükümleri uygulanır. HAGB kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi hâlinde temyiz yoluna gidilebilir. İnceleme, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden yapılır. İstinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.
Hangi suçlarda uygulanmaz?
HAGB hükümleri işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz. Uzlaşmaya ilişkin hükümler ise saklıdır.
Memurluk ve askerlik açısından sonuçları
HAGB kararları, adli sicil kaydında değil, bunlara özgü bir sistemde tutulur ve yalnızca bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde kullanılabilir. Ancak bazı özel kanunlar, belirli suçlar bakımından HAGB verilmiş olmasını da dikkate alır. Örneğin Askeralma Kanunu, askerlik hizmetine devam etmek isteyen erbaş ve erlerde belirli suçlar bakımından “HAGB verilmiş olsa dahi” engel öngörür. Kamu görevine giriş, güvenlik soruşturması ve disiplin işlemleri bakımından da HAGB’nin etkisi ilgili mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir. Memur hukuku · Askerlik hukuku
Bilinmesi gerekenler
- 2 yıl
- Ceza sınırı: hükmolunan hapis cezası en çok iki yıl olmalı.
- 5 yıl
- Denetim süresi: bu sürede dava zamanaşımı durur.
- 2 hafta
- İstinaf: gerekçeli kararın tebliğinden itibaren.
Sık sorulan sorular
HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?
HAGB kararı adli sicil kaydına işlenmez; bunlara özgü bir sisteme kaydedilir ve yalnızca kanunda belirtilen amaçla, yargı mercilerince kullanılabilir. Denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer.
Yeni düzenleme eski dosyalara uygulanır mı?
Ceza muhakemesine ilişkin kurallar kural olarak derhâl uygulanır; ancak sanık lehine ve aleyhine sonuçlar ile geçiş hükümleri dosyaya göre ayrıca değerlendirilmelidir. Görülmekte olan bir davanız varsa yeni kuralların sizin dosyanıza etkisini birlikte inceleyelim.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
