Aile Hukuku
Anlaşmalı Boşanma: Şartlar, Protokol ve Tek Duruşmada Süreç
Anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde mutlaka bulunması gereken maddeler, duruşmada hâkimin dinlemesi, kararın kesinleşmesi ve sonradan çıkabilecek sorunlar.
Evliliğin sona ermesi zor bir karardır; eşlerin bu kararı ortak iradeyle vermesi ise süreci hem kısaltır hem de tarafları uzun bir davanın yıpratıcılığından korur. Anlaşmalı boşanma çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır; ancak acele hazırlanmış bir protokol, yıllar sürecek yeni davaların kapısını açabilir.
Kısaca
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı ve eşler birlikte başvurmalı ya da biri diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
- Hâkim tarafları bizzat dinler; eşlerin duruşmada hazır bulunması gerekir.
- Protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı açıkça düzenlenmelidir.
- Hâkim protokolde değişiklik önerebilir; eşler kabul ederse boşanmaya karar verilir.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre evlilik en az bir yıl sürmüş ve eşler mahkemeye birlikte başvurmuş ya da eşlerden birinin açtığı davayı diğeri kabul etmişse, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir. Bunun için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Hâkim, çocukların ve tarafların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde değişiklik yapabilir; değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir.
Protokolde neler olmalı?
- Velayet: Ortak çocukların velayetinin kime verileceği.
- Kişisel ilişki: Velayeti almayan ebeveynin çocukla görüşme günleri, saatleri, bayram ve tatil düzenlemesi.
- İştirak nafakası: Çocuğun bakımı için ödenecek tutar, ödeme günü ve yıllık artış ölçütü.
- Yoksulluk nafakası: Talep edilip edilmediği; varsa tutarı ve artışı.
- Maddi ve manevi tazminat: Karşılıklı olarak talep edilmediği ya da kararlaştırılan tutar.
- Mal paylaşımı: Konut, araç, banka hesapları, krediler ve ziynet eşyası hakkında açık düzenleme; mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklardan karşılıklı vazgeçilip vazgeçilmediği.
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti: Kimin üzerinde kalacağı.
Mal paylaşımı protokolde açıkça düzenlenmezse, boşanmadan sonra ayrıca katılma alacağı davası açılabilir. Bu nedenle tarafların gerçekten ne istediğinin baştan yazıya geçirilmesi gerekir. Mal paylaşımını hesaplayın
Süreç nasıl işler?
- Protokolün hazırlanmasıEşlerin üzerinde anlaştığı bütün konular yazılı protokole dönüştürülür ve imzalanır.
- Dava dilekçesiProtokolle birlikte aile mahkemesine başvurulur.
- DuruşmaHâkim eşleri ayrı ayrı ya da birlikte dinler; protokolü inceler.
- Karar ve kesinleşmeTaraflar kanun yolundan feragat ederse karar hemen kesinleşebilir; aksi hâlde tebliğden itibaren iki haftalık istinaf süresi beklenir.
Sık yapılan hatalar
- Nafaka miktarını belirleyip artış ölçütünü yazmamak.
- Kişisel ilişki düzenlemesini “taraflarca belirlenecek” gibi belirsiz ifadelerle bırakmak.
- Kredi borcunun kimde kalacağını düzenlememek.
- Protokolü çekişmeli bir dava açıldıktan sonra, dava dilekçesindeki talepleri dikkate almadan imzalamak.
Süreler
- 1 yıl
- Evlilik süresi: anlaşmalı boşanma için gereken en az süre.
- 2 hafta
- İstinaf: kararın tebliğinden itibaren (feragat edilmediyse).
- 10 yıl
- Mal rejimi alacakları: protokolde düzenlenmediyse boşanmanın kesinleşmesinden itibaren.
Sık sorulan sorular
Duruşmadan önce anlaşmadan vazgeçebilir miyim?
Evet. Hâkim karar verinceye kadar eşlerden biri anlaşmadan vazgeçebilir; bu durumda dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir ve evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ayrıca ispatlanmalıdır.
Eşim yurt dışındaysa anlaşmalı boşanma mümkün mü?
Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiğinden eşin duruşmada hazır olması gerekir. Bazı durumlarda istinabe ya da ses ve görüntü aktarımıyla dinleme imkânı değerlendirilebilir; somut duruma göre planlama yapılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
