Ticaret Hukuku
Limited Şirketten Ortaklıktan Çıkma: Pay Devri, Çıkma Davası ve Ayrılma Akçesi
Limited şirket ortağı şirketten nasıl ayrılır? Noter onaylı pay devri ve genel kurul onayı, haklı sebeple çıkma davası, ortağın çıkarılması ve ayrılma akçesinin hesaplanması.
Ortaklar arasında anlaşmazlık, emeklilik, başka bir işe yönelme ya da şirketin yönetim biçiminden duyulan rahatsızlık… Limited şirket ortaklığından ayrılmak için pek çok sebep olabilir. Ancak limited şirket, payların serbestçe devredilebildiği bir yapı değildir. Bu yazıda ortaklıktan ayrılmanın kanuni yollarını anlatıyoruz.
Kısaca
- En yaygın yol, payın yazılı ve noter onaylı bir sözleşmeyle devredilmesidir; şirket sözleşmesinde aksi yoksa genel kurulun onayı şarttır.
- Genel kurul onay vermezse ya da devir yasaklanmışsa, ortağın haklı sebeple çıkma hakkı saklıdır.
- Her ortak haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir.
- Ayrılan ortak, payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesi isteyebilir.
1. Pay devri
Esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı yapılmalı ve tarafların imzaları noterce onaylanmalıdır. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, devrin geçerli olması için ortaklar genel kurulunun onayı gerekir ve genel kurul, sözleşmede başka türlü düzenlenmemişse sebep göstermeden onayı reddedebilir. Şirket sözleşmesiyle pay devri tamamen de yasaklanabilir. Devir, genel kurul onayından sonra pay defterine işlenir ve ticaret siciline tescil edilir.
Devreden ortak, devirden önceki döneme ilişkin bazı kamu borçlarından belirli koşullarla sorumlu olmaya devam edebilir; bu nedenle devir öncesinde şirketin vergi ve SGK borç durumunun incelenmesi önemlidir.
2. Şirket sözleşmesindeki çıkma hakkı
Şirket sözleşmesi ortaklara şirketten çıkma hakkı tanıyabilir ve bu hakkın kullanılmasını belirli şartlara bağlayabilir. Bu durumda ortak, sözleşmedeki usule göre çıkma isteğini şirkete bildirir. Müdürler diğer ortakları gecikmeden haberdar eder; diğer ortaklar da bir ay içinde çıkmaya katılma hakkını kullanabilir.
3. Haklı sebeple çıkma davası
Şirket sözleşmesinde çıkma hakkı olmasa da her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir. Ortağın bilgi alma hakkının sürekli engellenmesi, yıllarca kâr dağıtılmaması, ortağın yönetimden tamamen dışlanması, şirketin ortak aleyhine sistematik biçimde yönetilmesi ya da genel kurulun pay devrine haksız yere onay vermemesi haklı sebep olarak değerlendirilebilir. Mahkeme dava süresince davacının ortaklıktan doğan bazı hak ve borçlarının dondurulmasına ya da durumunun teminat altına alınmasına karar verebilir.
4. Ortağın çıkarılması
Şirket sözleşmesinde bir ortağın genel kurul kararıyla çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir. Çıkarma kararına karşı ortak, kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir. Şirket de haklı sebebe dayanarak ortağın mahkeme kararıyla çıkarılmasını isteyebilir.
Ayrılma akçesi
Şirketten ayrılan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesi isteme hakkına sahiptir. Gerçek değer, kayıtlı sermaye değil, şirketin aktifleri, kârlılığı ve piyasa değeri dikkate alınarak belirlenen değerdir; davada genellikle bilirkişi incelemesi yapılır. Şirket sözleşmesinde öngörülen çıkma hakkı kullanıldığında, ayrılma akçesi sözleşmede farklı şekilde düzenlenebilir. Ayrılma akçesi, şirketin kullanılabilir öz kaynağı varsa, ayrılan ortağın payları devredilebiliyorsa ya da sermaye azaltılmışsa muaccel olur.
Bilinmesi gereken süreler
- 1 ay
- Çıkmaya katılma: diğer ortakların, çıkma bildiriminin kendilerine ulaşmasından itibaren.
- 3 ay
- Çıkarma kararına itiraz: noter bildiriminden itibaren iptal davası.
- 3 ay
- Genel kurul kararının iptali: karar tarihinden itibaren.
Sık sorulan sorular
Ayrılma akçesi davasından önce arabuluculuk gerekir mi?
Konusu bir miktar para olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Haklı sebeple çıkma davası ise bir paranın ödenmesi talebinden önce ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesini amaçladığından, talebin kurgusuna göre değerlendirme yapılmalıdır.
Tek ortaklı limited şirkette ortak nasıl ayrılır?
Tek ortaklı şirkette ortak, payını noter onaylı sözleşmeyle bir başkasına devrederek ayrılabilir. Şirketin tamamen sona erdirilmesi isteniyorsa tasfiye süreci izlenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
