Arabuluculuk Zorunlu mu? Dava Şartı Arabuluculuk Rehberi

Son yıllarda çıkarılan kanunlarla, pek çok uyuşmazlıkta dava açmadan önce arabulucuya başvurmak bir “dava şartı” hâline geldi. Arabulucuya başvurmadan açılan dava, esasına girilmeden usulden reddedilir. Bu yazıda zorunlu arabuluculuğun kapsamını, sürecin işleyişini ve dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.

Hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?

• İş uyuşmazlıkları: Kanuna, bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleri. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bu kapsamın dışındadır.
• Ticari uyuşmazlıklar: Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları.
• Tüketici uyuşmazlıkları: Tüketici hakem heyetinin görev sınırını aşan tüketici uyuşmazlıkları (kanunda sayılan istisnalar dışında).
• Kira: İlamsız icra yoluyla tahliye dışında, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar.
• Ortaklığın giderilmesi: Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar.
• Kat mülkiyeti ve komşu hakkı: Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan ve komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklar.

Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları 1 Eylül 2023’ten itibaren kapsama alındı. Boşanma, velayet gibi aile hukuku davaları, ceza davaları ve idari davalar ise zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir. Kendi uyuşmazlığınızı arabuluculuk sorgusuyla kontrol edebilirsiniz.

Süreç nasıl işler?

1. BaşvuruUyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur. Başvuran taraf, kendisine ve biliyorsa karşı tarafa ait iletişim bilgilerini verir.
2. Arabulucunun belirlenmesiArabulucu, büro tarafından listeden belirlenir; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o arabulucu görevlendirilir.
3. Davet ve toplantılarArabulucu tarafları bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder; avukatı olsa bile asıl tarafa da bilgi verir.
4. Son tutanakAnlaşma sağlanır, sağlanamaz ya da taraflara ulaşılamazsa arabulucu son tutanağı düzenler. Dava dilekçesine bu tutanağın eklenmesi zorunludur.

Karşı taraf, en geç ilk toplantıda arabuluculuk bürosunun yetkisine itiraz edebilir; bu itiraz sulh hukuk mahkemesince bir hafta içinde kesin olarak karara bağlanır.

İlk toplantıya katılmamanın sonucu

Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa, bu durum son tutanakta belirtilir. Toplantıya katılmayan taraf davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; ayrıca bu taraf lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenen vekâlet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir. Her iki taraf da katılmazsa, tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

Ücret

Taraflara ulaşılamaz, taraflar toplantıya katılmaz ya da iki saatten kısa süren görüşmeler sonunda anlaşma sağlanamazsa, iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saati aşan görüşmelerde anlaşma sağlanamazsa aşan kısım taraflarca eşit olarak karşılanır. Anlaşma hâlinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir ve iki saatlik ücretten az olamaz. Bakanlık bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan ücret, sonradan açılan davada yargılama giderlerinden sayılır. Arabuluculuk ücretini hesaplayın

Anlaşma belgesinin gücü

Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, kanunlarda icra edilebilirlik şerhi zorunlu tutulan hâller dışında, şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır; ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun imzası yeterlidir. Kira, ortaklığın giderilmesi ve kat mülkiyeti gibi taşınmazla ilgili uyuşmazlıklarda ise anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Anlaşma belgesinde yer alan konular hakkında taraflar artık dava açamaz.

Sık sorulan sorular